طراحان گرافیک ایران ، مجید اخوان

طراحان گرافیک ایران ، مجید اخوان آرش تنهایی این مطلب پیش از این در مجله تندیس منتشر شده بود

اگر تاریخ طراحی جلد کتاب و پوستر فیلم در ایران نوشته شود نمی ‌ توان از کنار نام مجید اخوان بی ‌ تفاوت گذشت. او یکی از پرکارترین طراحان جلد کتاب و پوستر فیلم پس از انقلاب است. مشتری ‌ های پر وپا قرص کتاب ‌ فروشی ‌ ها، بی ‌ شک امضای او را بر کتاب ‌ های زیادی دیده ‌ اند وتوانایی ‌ اش را در تصویرسازی جلد کتاب ستوده ‌ اند.

در مشهد به دنیا آمد . در خيابان نادري، نزديك حرم امام رضا(ع). در يك خانه سنتي قديمي با گل ‌ هاي اطلسي و سرخ و درخت ‌ هاي به. پدرش كارمند آموزش پرورش بود. خط خوشي داشت و نقاشي هم مي ‌ كشيد. در خانواده هیچ اصراری نبود که پزشك يا مهندس شود. کاردستی ‌ هایی که مادرش می ‌ ساخت، کتاب ‌ های مصور انتشارات پروگرس مسکو و بعد کتاب ‌ های کودکان انتشارات امیرکبیر، بخشی از خاطرات کودکی او را شکل می ‌ دهند. در نوجوانی به آتلیه ‌ ی منصور دولو که تازه از پاریس برگشته بود می ‌ رود؛ با گروه ‌ ها و تئاتری ‌ های مطرح مشهد چون داريوش ارجمند، داود كيانيان و غلامحسين و رضا صابري همکاری می ‌ کند و علاوه بر كار تئاتر، پوستر و بروشور هم طراحی می ‌ کند. نخستین پوسترهایش را براي تئاتر"دو ضربدر دو" كار داود كيانيان، نمايشنامه " صفر " نوشته محمود دولت آبادي و كارگرداني غلامحسين صابري، "آنجا كه ماهي ‌ ها سنگ مي ‌ شوند" كار خسرو حكيم رابط و صابري می ‌ سازد. وارد دانشکده ‌ ی هنرهای تزئینی می ‌ شود و آرام آرام مسیر اصلی زندگی ‌ اش را پیدا می ‌ کند.

 

ادامه نوشته

در تکاپوی ساختن جهانی شریف

به یاد فیروز شیروانلو از بنیانگذاران کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان | آرش تنهایی | به نقل از گرته

گرچه تاثیرات ژرف این انسان نیاز به بررسی ها و واکاوی های بیشتری دارد ، اما مقصود این اندک آشنایی نسل امروز بود با فیروز شیروانلو و خدماتش به فرهنگ و هنر این سرزمین و گشایش راهی برای آشنایی بیشتر با او و اندیشه هایش

فیروز شیروانلو ( 1317 -1367 تهران ) در میان روشنفکران ایرانی جایگاه ویژه و ممتازی دارد ، او در امتداد نسلی بود " که در تکاپوی ساختن جهانی شریف و به کمال به هر دری می زد ، شیروانلو از اخلاف خلیل ملکی ها و حیدر عمو اوغلی ها بود " .
پس از پایان بردن تحصیلات متوسطه در دبیرستان البرز راهی انگلستان شد ، در دانشگاه لیدز در رشته جامعه شناسی تحصیل کرد ، او که در دوران دانشجویی " از فعالان مخالف حکومت در انگلستان و دوستان فرح دیبا بود و تا پیش از آنکه آن یکی ملکه دربار شود و فریاد کشیدن برای رنجبران جهان را متوقف کند، این یکی هم به این نتیجه رسیده بود که باید به جای حرف های صد من یک غاز اپوزیسیونی خارج از کشور، به ایران برود و کاری بکند " ، شیروانلو با چنین نگاهی به ایران آمد و کار مدیریت هنری کتابهای درسی را را در انتشارات فرانکلین به عهده گرفت ، در آن زمان پس از یک دوره فعالیت های سیاسی اش به بهانه دست داشتن در ترور محمد رضا پهلوی به زندان افتاد ، پس از آزادی از زندان دفتر نشر و تبلیغات نگاره را تاسیس کرد از آغاز در انتخاب همکارانش تیز هوشی و درایت خاصی داشت آراپیک باغداسارین ، فرشید مثقالی ، عباس کیارستمی ، نیکزاد نجومی ، علی اصغر محتاج همکاران او در نگاره بودند ، پس از چندی به دعوت مقامات فرهنگی آن زمان فعالیت اش را در مقام یک کارشناس و مدیر فرهنگی شروع کرد

ادامه نوشته

افسانه سه برادر

افسانـــه سه بــرادر؛

 نگاهی به پوسترهای سیاسی برادران شیشه‌گران

این مطلب پیش از این در شماره ۱۶۸ تندیس منتشر شده است

---

     

آرش تنهایی /  پوستر سیاسی آینه‌‌ای است که از شیوه بیان سیاسی هر ملت آرزوها، امیدها، ملاطفت و خشم‌هایش می‌گوید. با نگاهی اجمالی به پوسترهای روسی، کوبایی، مکزیکی و چینی به اهمیت و ریشه‌دار بودن اتفاق‌های سیاسی و فرهنگی پی می‌بریم و از انعکاس آن در تعدادی از کتاب‌ها و مقالاتی که درباره گرافیک و پوسترهای انقلابی نگاشته‌شده، این رخ‌داد را باور می‌کنیم. چیزی که کمبود آن در هنرهای تجسمی، خصوصاً گرافیک ایران، بسیار احساس می‌شود. این نوشتار می‌کوشد با بررسی آثار گرافیک و پوسترهای سیاسی برادران شیشه‌گران، به یکی از مهم‌ترین جریان‌های گرافیک سیاسی ایران بپردازد. روشنگری‌ها و تحولات فکری اواخر دوران قاجار و گسترش ارتباط با جهان خارج و شروع انتشار روزنامه‌های متجدد، عرصه را برای بروز گرافیک اجتماعی- سیاسی، نخست به شکل کاریکاتور، فراهم کرد؛ و تا سال‌ها گرافیک سیاسی به شکل پوستر به وجود نمی‌آید. شاید یکی از علل  را بتوان در نبود تحمل نقد در حاکمیت  برشمرد، هرچند بررسی علل و آسیب‌شناسی عدم رشد این مقوله در این اندک نمی‌گنجد. تنها در سال‌های انقلاب است که این جریان به صورت خودجوش شکل می‌گیرد. آثار برادران شیشه‌گران در این دوره عرضه می‌شوند، اما زمینه‌های اجتماعی آن را می توان در فضای باز سیاسی سال‌های پس از کودتای مرداد ۱۳۳۲ جستجو کرد. در طی دهه‌های ۴۰ و ۵۰ است که نویسندگانی چون  جلال آل احمد، رضا براهنی و غلامحسین ساعدی آثاری منتشر می‌کنند که کنایه‌هایی در انتقاد به وضع کشور در آن مستتر است. شاعرانی چون شاملو، کسرایی، گلسرخی و اخوان ثالث نیز چنین اشعاری دارند. موج نوی سینمای ایران نیز فیلم‌هایی چون قیصر، گاو، تنگسیر، آرامش در حضور دیگران، سفر سنگ، طبیعت بیجان، گوزن‌ها، ... را عرضه کرده است. در تئاتر، نمایش‌نامه‌نویسانی چون ساعدی، یلفانی، سلطان‌پور و حکیم‌رابط حرف‌های خود را می‌زنند و در موسیقی نیز خوانندگانی چون فریدون فروغی، فرهاد مهراد، داریوش اقبالی و مازیار؛ و ترانه‌سرایانی چون ایرج جنتی عطایی، اردلان سرفراز و شهیار قنبری، هر یک به نوعی صدای اعتراض مردم‌شان هستند. سرانجام در چنین فضای ناآرامی است که پوسترهای این سه برادر متولد می‌شوند.

ادامه نوشته

چه لکه رنگ بجایی

 

 چه لکـــه رنـــگ بجـــایی!

نگاهی به نمایشگاه گروهی پوستر، مرکب؛

این مطلب پیش از این در دوهفته نامه تندیس شماره ۱۵۷ به چاپ رسیده است.

---

آرش تنـهایی

نمایشگاه مرکب، با پوستری با خط ثلث و به قلم سعید ملک، ما را به دیدن نمایشگاهی از آثار لورن رولینگ (امريكا)، ترزا درالویچ (بلژيك)، اورلی ویتو (فرانسه)، دانیل ویشمن (آلمان) و نرگس عباسزاده، کوروش بیگپور، سام کشمیری، سعید ملک، حمید نیکخواه، مریم پروانه، شهاب تندر دعوت می کند. نگارخانه لاله، سالن نمایش خوبی است برای آنهایی که میخواهند نمایشگاه پربینندهای داشته باشند. نزدیکی این نمایشگاه به موزه هنرهای معاصر، دانشگاه و مرکز شهر، آن را به نگارخانه پررفت و آمدی بدل کرده است.

حقیقتی در مورد هرج و مرج (پوستر برای نمایشگاه گرافیک)

ادامه نوشته

چهل سال تلاش

چهـــل ســـال تـــلاش

      نگاهی به پوستر های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان از 1346 تا 1386

---

آرش تنهایی / آذین فر مندی

شروع  فعالیتهای کانون به روایتی ۱ در ۲۳ آذر ۴۳  با  تاسیس کتابخانه ای در انبار یک مدرسه قدیمی در باغ شاه شروع می شود کانون با هدف ایجاد زمینه های  گسترش فرهنگ  مطالعه و تولید کتاب مناسب  برای کودکان و نوجوانان ایجاد می شود  ،  ابتدا کتابخانه ای در پارک لاله  ( پارک فرح سابق  )  تاسیس می شود کتابخانه های بعدی نیز بر اساس الگوی کتابخانه های کودک و نوجوانان کشور فرانسه تاسیس می شود ، کانون با حضور روشنفکران دگر اندیشی چون  فیروز شیروانلو ، لیلی امیر ارجمند  آغاز به کار می کند  به مرور هنرمندانی چون فرشید مثقالی و عباس کیارستمی، نور الدین زرین کلک  به دعوت فیروز شیروانلو  به کانون می پیوندند  ، اولین پوستر های کانون پوستر های سیرک مسکو است این سیرک در سال ۴۸ به ابتکار شیروانلو با هدف جمع آوری منابع مالی برای تاسیس  بخشهای چون مرکز سینمایی و گرافیک  به اجرای برنامه می پردازد . پوستر های این رویداد را طراحانی چون عباس کیارستمی ، نیکزاد نجومی  طراحی می کنند .
به مرور با گسترش تولیدات کانون و نیاز برای طراحی پوستر ، جلد و تصویر سازی کتاب و ...   مرکز گرافیک کانون با حضور مصطفی اوجی ، محمد رضا عدنانی و به مدیریت فرشید مثقالی ۲  در سال ۱۳۵۰ تاسیس می شود . کانون در طول فعالیت خود از حضور طراحانی چون : علی اکبر صادقی ، هوشنگ محمدیان ، مرتضی ممیز ، سودابه آگاه ، نفیسه ریاحی ،  ابراهیم حقیقی ، محمد رضا دادگر ، پرویز محلاتی ، ابوالفضل همتی آهویی و  بسیاری از طراحان پوستر پر آوازه دیگر بهره می گیرد  .  با وقوع انقلاب اسلامی در حالی که صحبت هایی از انحلال  کانون در میان بود ، کمال خرازی با در خواست از شورای انقلاب ادامه فعالیتهای کانون را خواستار می شود . کانون از سال ۱۳۵۸ با اساسنامه تازه همچنان به کار خود ادامه می دهد ، تغیر پیاپی مدیران کانون و بخش گرافیک آن پس از انقلاب باعث می شود کانون نتواند به دوران اوج و شکوفایی خود باز گردد .

اثر: سودابه آگاه/ تصویر شماره ۲	اثر: فرشید مثقالی/ تصویر شماره

ادامه نوشته

بـــدون بـــوغ و کرنـــا

ین مطلب پیش از این در شماره 141 مجله تندیس منتشر شده بود

بـــدون بـــوغ و کرنـــا

یادداشتی بر نمایشـــــگاه آثار امیر حسیــــن قوچــــی بیــــگ در گالری ویژه

آرش تنهایی

نمایشگاه برای طراح گرافیکی که پوستر ها و طرح جلد هایش ، با کمی کنجکاوی در سطح شهر قابل دیدن است ، فقط در حکم یادآوری و نگاه مجدد به کارهاست . کارهایی را که تیراژی محدود تر داشته و یا از نظر دور مانده ، را در نمایشگاهش می

بینیم ، اولین حس خوشایند این است که امیر حسین قوچی بیگ به جمع طراحانی که پوستر هایی نا مرئی تولید می کنند تعلق ندارد ، اکثر آثارش با یک سفارش دهنده واقعی شروع و اغلب با هنرمندی و طرحی چشم نواز و خلاقانه پایان یافته اند ، این روز ها که برخی طراحان جوان( به جای به جان خریدن زحمت گفتگو ،تعامل ، بحث و چانه زنی با سفارش دهنده ) با تولید

ادامه نوشته

تهران . سیاتال . عشق آباد دو نفر

این مطلب پیش از این در مجله رنگ منتشر شده بود www.rangmagazine.com  


مطلب زیر را همزمان با برگزاری  نمایشگاه نسل  ایکس نوشتم . اما به توصیه و در خواست دوستی  از انتشار آن صرف نظر کردم  . اما وقتی خبر نمایشگاه تهران سیاتل را شنیدم  این بار دیگر تعجبی  نکردم ، برگزاری نمایشگاه هایی از این دست با افرادی کمابیش ثابت  دیگر  برای من و بسیاری از اهالی گرافیک تعجبی ندارد  ، تصمیم گرفتم همان متن  پیشین را این بار  با اندکی تغییر به دید و قضاوت خوانندگان   بگذارم.

:: آرش تنهایی/ شهریور ۱۳۸۷

تهران.سیاتل. عشق آباد دو نفر

 

 اکنون سالها از روزگاری که مرتضی ممیز تنها  عضو ایرانی ای. جی. آی   بود می گذرد. نتیجه ی  تلاشهای اهالی این صنف  باعث حضور قابل توجه  طراحان ایرانی این مجمع جهانی و  شناخته شدن روز افزون گرافیک ایران در سطح جهان است، اکنون دیگر رسیدن به جایگاه  سینمای ایران در جهان، علیرغم نداشتن  حمایت های قدرتمند اقتصادی و دولتی برای گرافیک دور از انتظار نیست، این مهم جز با تلاشهای افرادی چون مرتضی ممیز، قباد شیوا،  مجید بلوچ، میرزا علیخانی ، ابراهیم حقیقی  و دیگرانی که  در جهت ایجاد،  همبستگی و یکپارچگی انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران - علیرغم همه اختلاف نظر های موجود و طبیعی در این جریان صنفی ، هنری-  بدست نیامده است. خشت اول  درستی  که  باعث شد  که  در جامعه گرافیک کمتر شاهد مرز بندی های و دشمنی های موجود در سایر هنرها،  باشیم.

اثر: فرزاد ادیبی	اثر: پدرام حربی

اما علت تکدر خاطر امروز جمعی از طراحان گرافیک، اختلاف نظر هایی است که سمت و سویی تمامیت خواهانه دارند- آنکه خود را حق و دیگری را ناحق بپنداری ،  خود را طراح بدانی و بگویی فلانی که طراح نیست.

ادامه نوشته

همراهي شيطنت آميز با قافله

همراهي شيطنت آميز با قافله

یاد داشتی بر نمایشــــــگاه پوســــــــتر های ایمـــــان صفــــــایی

آرش تنهايی

نمایی از نمایشگاه ایمان صفایی در سعد آباد/ عکس: شهاب اشتری

ادامه نوشته