پیراهنی بر قامت تئاتر

گفت و گو با آرش تنهایی طراح ، پژوهشگر و مدرس گرافیک درباره پوستر تئاتر

پیراهنی بر قامت تئاتر

گفت و گو با آرش تنهایی طراح ، پژوهشگر و مدرس گرافیک درباره پوستر تئاترفرشید پارسی کیا
این متن پیش از این در شماره 103 ، 28 آبان 1390 هفته نامه ستاره صبح منتشرشده است.

آرش تنهایی متولد تهران، طراح ، پژوهشگر ومدرس گرافیک ،از موسسان انجمن طراحان پوسترخانه تئاتر، عضو انجمن صنفی طراحان گرافیک و عضو انجمن هنرمندان نقاش ایران است . شرکت   در بیش از سی نمایشگاه گرافیک و نقاشی ، همچنین تالیف  چند مقاله و کتاب در حیطه گرافیک  را در کارنامه خود دارد، او از طراحانی است که خود را در آثارشان تکرار نمی کند و از اندک تاریخ نگاران گرافیک به حساب می آید که در نوشته هایش نگاهی ویژه به گرافیک نوین ایران داشته، در گفتگوی زیر پیرامون طراحی پوستر تئاتر با او به بحث نشسته ایم.

آقای تنهایی الان بیشتر مشغول چه کارهایی هستید؟

طراحی گرافیک، تدریس و پژوهش در گرافیک ایران، دغدغه های این روزهای مرا تشکیل می دهد که به توالی در حال انجام است. از سویی نیز در تدارک نمایشگاه و کتابی هستم که 10 سال کارهای گرافیک سالهای اخیرم را پوشش خواهد داد.

محوریت کتاب و نمایشگاه شما بر چه آثاری است؟

در ابتدا قصد داشتم پوستر ها و طرح جلدهای کتاب ها را به نمایش درآورم، اما بهتر دیدم در این کتاب پوسترها را به نمایش در آورم و در  فرصت دیگری جلد هایم را عرضه و منتشر کنم. این نمایشگاه در بر گیرنده ی پوسترهایی است که از سال 1380 تا کنون ساخته ام.

ادامه نوشته

طراحان گرافیک ایران ، مجید اخوان

طراحان گرافیک ایران ، مجید اخوان آرش تنهایی این مطلب پیش از این در مجله تندیس منتشر شده بود

اگر تاریخ طراحی جلد کتاب و پوستر فیلم در ایران نوشته شود نمی ‌ توان از کنار نام مجید اخوان بی ‌ تفاوت گذشت. او یکی از پرکارترین طراحان جلد کتاب و پوستر فیلم پس از انقلاب است. مشتری ‌ های پر وپا قرص کتاب ‌ فروشی ‌ ها، بی ‌ شک امضای او را بر کتاب ‌ های زیادی دیده ‌ اند وتوانایی ‌ اش را در تصویرسازی جلد کتاب ستوده ‌ اند.

در مشهد به دنیا آمد . در خيابان نادري، نزديك حرم امام رضا(ع). در يك خانه سنتي قديمي با گل ‌ هاي اطلسي و سرخ و درخت ‌ هاي به. پدرش كارمند آموزش پرورش بود. خط خوشي داشت و نقاشي هم مي ‌ كشيد. در خانواده هیچ اصراری نبود که پزشك يا مهندس شود. کاردستی ‌ هایی که مادرش می ‌ ساخت، کتاب ‌ های مصور انتشارات پروگرس مسکو و بعد کتاب ‌ های کودکان انتشارات امیرکبیر، بخشی از خاطرات کودکی او را شکل می ‌ دهند. در نوجوانی به آتلیه ‌ ی منصور دولو که تازه از پاریس برگشته بود می ‌ رود؛ با گروه ‌ ها و تئاتری ‌ های مطرح مشهد چون داريوش ارجمند، داود كيانيان و غلامحسين و رضا صابري همکاری می ‌ کند و علاوه بر كار تئاتر، پوستر و بروشور هم طراحی می ‌ کند. نخستین پوسترهایش را براي تئاتر"دو ضربدر دو" كار داود كيانيان، نمايشنامه " صفر " نوشته محمود دولت آبادي و كارگرداني غلامحسين صابري، "آنجا كه ماهي ‌ ها سنگ مي ‌ شوند" كار خسرو حكيم رابط و صابري می ‌ سازد. وارد دانشکده ‌ ی هنرهای تزئینی می ‌ شود و آرام آرام مسیر اصلی زندگی ‌ اش را پیدا می ‌ کند.

 

ادامه نوشته

نگاهی به تاریخ گرافیک در ایران

سخنرانی آرش تنهایی در دانشگاه هنر

پوستر این رویداد/ اثر: مهدی فاتحی

همزمان با هفته پژوهش، گروه ارتباط تصویری دانشکده هنر، دو سخنرانی با عناوین "نگاهی به تاریخ گرافیک در ایران" و "نگاهی به آثار هوشنگ کاظمی" (موسس دانشکده هنرهای تزیینی) را برگزار می کند.
لازم به ذکر است که سخنرانی های مذکور توسط آرش تنهایی طراح و پژوهشگر گرافیک در روز دوشنبه مورخ ششم دی ماه جاری و در ساعت های ۱۶-۱۴و ۱۶-۱۸ در محل دانشگاه هنر، ساختمان مرکزی، تالار جان بزرگی برگزار خواهد شد.
ورود عموم علاقه مندان  به دانشگاه در هفته پژوهش آزاد است.

جمعه ۳ دي ۱۳۸۹
۲۳:۱۲:۴۷

گفتگو با محمد علی باطنی

گفتگو با محمد علی باطنی

این مطلب پیش از این در شماره ۱۷۵ تندیس  منتشر شده است

---

گفتگو: آرش تنهایی

محمد علی باطنی  را اهالی و علاقه مندان سینما به خوبی به خاطر دارند او بیش از ۳۰۰ پوستر برای  سینمای ایران ساخته است  و بخش انکار نشدنی از تاریخ پوستر های فیلم در ایران به شمار می رود   ، از نخستین کارهایش در سالهای دهه چهل تا اواخر دهه هفتاد   از فعال  و شاخص ترین طراحان  پوستر های فیلم بود ، پوستر های باطنی ادامه ای بودند بر پوستر های  نقاشان تبلیغاتی چون هایک اجاقیان ، میشا گراگوسیان  و محسن دولو بود  طراحان و نقاشانی  که به راستی  همراهانی صادق  برای معرفی فیلم های ایرانی بودند . سلیقه عام ، تلاش برای فروش بیشتر و جذب مخاطب  اساس کار پوستر های آنها را تشکیل می داد ، پوستر هایی که به فیلم هایشان می آمدند و با محتوای آنها هماهنگ بودند ( زیرا که با ساخت فیلم های متفاوت و پیشرو چون گاو ، قیصر ، طبیعت بیجان و رگبار پوستر هایشان تغییر می کند ) باطنی  با  گذر ایام ، تغییر ذائقه و افت کیفیت پوستر های فیلم چندین سال است پوستری طراحی نکرده  است ، و در آتلیه اش خود را به نقاشی و تدریس سرگرم ساخته است  ، این گفتگو برای شناخت بیشتر با طراحان و نقاشان پوستر های سینمای ایران  با وی صورت گرفت .

از تولد ، خاطرات کودکی و خانواده شما دوست دارم بدانم  و تاثیری که بر زندگی هنری شما گذاشته است .
من در یک خانواده فرهنگی از پدر و مادری معلم متولد شدم ، عمه و عمو و باقی هم همه معلم بودند . در حال حاضر هم خانمم ، دخترم و پسرم معلم هستند  .  در واقع من در یک محیط خیلی فرهنگی رشد کردم که در تمام کارهایم موثر بوده است .

ادامه نوشته

شکل گرایی، اطوارگرایی در آثار این نسل نمود پیدا می کند

شکل گرایی، اطوارگرایی در آثار این نسل نمود پیدا می کند

سایه مهری - گفتگوی حاضر به بهانه پایان نامه کارشناسی ام در رشته گرافیک در خصوص نسل چهارم طراحان گرافیک ایران با آرش تنهایی صورت گرفته است .

  * نسل بندی در گرافیک را چگونه تعریف می کنید؟

مفهوم نسل در گرافیک ایران با نوشته آقای شیوا در مجله شارستان شروع شد و در انتقاد به این بود که آقای ممیز پدر گرافیک ایران است  یا نه و پدر بودن شاید به این معنا بود که این آغازگر و نخستین است که  هرچند من هم خودم اعتقادی به این ندارم، درخیلی از رشته ها و مفاهیم و هنرها پدر الزاماً کسی نیست که آغازگر باشد.  لوترک را پدر پوستر می دانند  ولی قبل از لوترک طراحان بسیاری بودند که پوستر طراحی می کردند در واقع لوترک اعتلا دهنده پوستر بوده است.  و این مطلب اشاره به این دارد که قبل از ممیز طراحان بسیاری چون هوشنگ کاظمی و محمود جوادی پور بودند که فعالیت می کردند. ولی مطرح نمی شوند. آنچه که مسلم این است که قبل از ممیز نقاشان و طراحان گرافیک زیادی بودند که کار طراحی انجام می دادند. * فکر می کنم بعد از انتقاد آقای شیوا اصطلاح «پدر نبود اما پدری کرد» بسیار شایع شده است ؟

- حقیقت امر این است که خود ممیز اعتقادی به پدر بودن نداشت به طوری که در یکی از گفتگوهایش می گوید:" نه خاله ام، نه عمه. در این عرصه فقط یک تلاشگر هستم". این تفکر جامعه ایرانی است که همیشه خواهان قهرمان است. بگذریم- این نسل بندی مطرح شد تا طراحان قبل از ممیز هم فراموش نشوند. اصولاً ما فرهنگ مکتوب خفیف تری نسبت به فرهنگ شفاهی  مان داریم و این قضیه درخود گرافیک بسیار به چشم می آید و تاریخ گرافیک و نسل بندی گرافیک به صورت مکتوب صورت نگرفته و ما نمی توانیم به یک نوشته و یک منبع مکتوب تاکید کنیم. زمانی که  در سایت گرته قصد داشتیم در پروژه ای نسل اول طراحان را بررسی کنیم احساس کردیم بهتر است  عنوان کنیم طراحان گرافیک ایران از 1300 الی 1335  و از واژا نسل بپرهزیم . اصولا نسل بیانگر چیست ؟  نسل می تواند بیانگر یک دوره با یک سری رفتار و عادات باشد.و تفاوت نسل ها بیشتر تفاوت در خواستگاه نسلهاست. اما زمان- سن و گذر تاریخ است که نسل ها رامشخص می کند. مثل نسل انقلاب- نسل جنگ. و نهایتاً ما به جایی رسیدیم که عنوان کردیم گرافیک ایران در دوره قاجار- در دوره پهلوی اول- دوم و ... اما درست تر این است که هر مفهومی را با ارزش های خود آن بسنجیم. یعنی به جای اینکه گرافیک را بخواهیم با تفاقات تاریخی یا با حکومتها تقسیم بندی تقسیم بندی کنیم ، با اتفاقهایی که در گرافیک افتاده تقسیم بندی کنیم. *

به نظر شما این تقسیم بندیها برای گرافیک ما چگونه شکل می گیرد؟

-  اصولا ترجیح می دهم  یک دیدگاه به صورت  مکتوب ارائه شود تا به صورت گفتگو. اما باید بگویم که یک سری طراحان ما نقاش و نگارگر هستند و برآیند نقاشی های آنهاست که به صورت کار گرافیک می بینم مثل اجاقیان- مثل  برادران سارواریان، مثل میشا  گراگوسیان که پوسترهای سینمایی طراحی می کرد ، تجویدی های پدر و پسر که نگارگر بودند ولی جلد می ساختند و بعد تا آخر که می رسد به آقای بهرامی و زنده یاد بیوک احمری  اینها کسانی هستند که بر اساس تحصیلات آکادمیک کار نمی کنند اصولا اینها نقاشانی هستند که کار گرافیک می کنند و من این گروه را نسل اول می دانم. * آیا خودشان می دانستند که کارشان به عنوان گرافیک مطرح میشود؟ - نه فکر کنم آن زمان تحت عنوان «نقاش رکلام» معرفی می شدند  و بعد می گفتند نقاش تبلیغاتی و .... البته هنوز  تا سال 40  صحبتی از گرافیک نبود، حتی تصویرسازی مجلات که کار میشد آقای بهرامی می گفتند من سیاه قلم کار می کردم و بعدا گفتند گرافیک.

ادامه نوشته

افسانه سه برادر

افسانـــه سه بــرادر؛

 نگاهی به پوسترهای سیاسی برادران شیشه‌گران

این مطلب پیش از این در شماره ۱۶۸ تندیس منتشر شده است

---

     

آرش تنهایی /  پوستر سیاسی آینه‌‌ای است که از شیوه بیان سیاسی هر ملت آرزوها، امیدها، ملاطفت و خشم‌هایش می‌گوید. با نگاهی اجمالی به پوسترهای روسی، کوبایی، مکزیکی و چینی به اهمیت و ریشه‌دار بودن اتفاق‌های سیاسی و فرهنگی پی می‌بریم و از انعکاس آن در تعدادی از کتاب‌ها و مقالاتی که درباره گرافیک و پوسترهای انقلابی نگاشته‌شده، این رخ‌داد را باور می‌کنیم. چیزی که کمبود آن در هنرهای تجسمی، خصوصاً گرافیک ایران، بسیار احساس می‌شود. این نوشتار می‌کوشد با بررسی آثار گرافیک و پوسترهای سیاسی برادران شیشه‌گران، به یکی از مهم‌ترین جریان‌های گرافیک سیاسی ایران بپردازد. روشنگری‌ها و تحولات فکری اواخر دوران قاجار و گسترش ارتباط با جهان خارج و شروع انتشار روزنامه‌های متجدد، عرصه را برای بروز گرافیک اجتماعی- سیاسی، نخست به شکل کاریکاتور، فراهم کرد؛ و تا سال‌ها گرافیک سیاسی به شکل پوستر به وجود نمی‌آید. شاید یکی از علل  را بتوان در نبود تحمل نقد در حاکمیت  برشمرد، هرچند بررسی علل و آسیب‌شناسی عدم رشد این مقوله در این اندک نمی‌گنجد. تنها در سال‌های انقلاب است که این جریان به صورت خودجوش شکل می‌گیرد. آثار برادران شیشه‌گران در این دوره عرضه می‌شوند، اما زمینه‌های اجتماعی آن را می توان در فضای باز سیاسی سال‌های پس از کودتای مرداد ۱۳۳۲ جستجو کرد. در طی دهه‌های ۴۰ و ۵۰ است که نویسندگانی چون  جلال آل احمد، رضا براهنی و غلامحسین ساعدی آثاری منتشر می‌کنند که کنایه‌هایی در انتقاد به وضع کشور در آن مستتر است. شاعرانی چون شاملو، کسرایی، گلسرخی و اخوان ثالث نیز چنین اشعاری دارند. موج نوی سینمای ایران نیز فیلم‌هایی چون قیصر، گاو، تنگسیر، آرامش در حضور دیگران، سفر سنگ، طبیعت بیجان، گوزن‌ها، ... را عرضه کرده است. در تئاتر، نمایش‌نامه‌نویسانی چون ساعدی، یلفانی، سلطان‌پور و حکیم‌رابط حرف‌های خود را می‌زنند و در موسیقی نیز خوانندگانی چون فریدون فروغی، فرهاد مهراد، داریوش اقبالی و مازیار؛ و ترانه‌سرایانی چون ایرج جنتی عطایی، اردلان سرفراز و شهیار قنبری، هر یک به نوعی صدای اعتراض مردم‌شان هستند. سرانجام در چنین فضای ناآرامی است که پوسترهای این سه برادر متولد می‌شوند.

ادامه نوشته

هفتاد سال دانشكده هنرهاي زيبا

   هفتـاد سال دانشكـده هنـرهاي زيبـا

(اين مقاله  در شماره 163 تنديس منتشر شد ، پرونده اين شماره به هفتاد سالگي دانشكده هنرهاي زيبا اختصاص داشت همرا با گفتگو هاي جذاب و نوشته هايي از آقايان محمود جوادي پور ، احمد اسفندياري ، يعقوب آژند ، محسن حبيبي و محمد علي بني اسدي )

  دانشكده هنرهاي زيبا ، اكنون با نام" پرديس هنرهاي زيبا " از قديمي ترين مدارس آموزش هنر در ايران است  اين دانشكده در طول دوران حيات خود بسياري از چهر هاي هنر معاصر را در خود پرورش داده و توانسته است منشا تحول و تاثير در هنرهاي  معاصر ايران باشد  ، اين دانشكده از مهم ترين زير ساخت هاي آموزش هنر در ايران بوده وبر  بسياري از دانشكده هاي هنر در ايران تاثير گذاشته زيرا مديران و استادان آنها اغلب از دانش آموختگان هنرهاي زيبا بوده اند و تجربيات آموزشي اين دانشكده اعتبار و سنديت خاصي پيدا كرده است.پرديس هنرهاي زيبا امروز شامل چهار دانشكده شامل دانشكده هاي معماري ، شهر سازي ، هنرهاي تجسمي ، هنرهاي نمايشي و موسيقي و  گروه هاي آموزشي : مطالعات عالی هنر، طراحی صنعتي ، معماری ، گرافیک ، هنرهاي نمایشی، سینما، موسیقی ،شهرسازی،نقاشی، تصویرسازی،عکاسی،مجسمه سازی است .

آرش تنهايي

  دانشكده هنرهاي زيبا در مهر ماه 1319 به دستور اسماعيل مرآت وزير فرهنگ وقت با سه شعبه نقاشي معماري و مجسمه سازي و يكصد هزار ريال اعتبار سالانه  در محل مدرسه مروي تاسيس گرديد ( مميز ،1382،173) . اما با كمي كنجكاوي و مي توان ريشه هاي عميق تري براي آن يافت ، " اين {دانشكده } بر اساس ميراث هنري مدارس هنري عصر قاجار ، به خصوص ميراث دوره مشروطه پديد آمده است  مهم ترين اين زير ساخت ها عبارت بودند از : مدرسه صنايع مستظرفه كه در سال 1289 شمسي توسط كمال الملك تاسيس شد؛ مدرسه موسيقي  ؛ مدرسه عالي موسيقار ( هنرستان موسيقي )؛‌هنرستان عالي هنرهاي زيبا ، و مدرسه موسيقي شهنازي   1308؛  دانشكده هنرهاي زيبا بر اساس چنين گذشته و سابقه اي شكل مي گيرد ،(زرگري ن‍ژاد،1386،5)

ادامه نوشته

چهل سال تلاش

چهـــل ســـال تـــلاش

      نگاهی به پوستر های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان از 1346 تا 1386

---

آرش تنهایی / آذین فر مندی

شروع  فعالیتهای کانون به روایتی ۱ در ۲۳ آذر ۴۳  با  تاسیس کتابخانه ای در انبار یک مدرسه قدیمی در باغ شاه شروع می شود کانون با هدف ایجاد زمینه های  گسترش فرهنگ  مطالعه و تولید کتاب مناسب  برای کودکان و نوجوانان ایجاد می شود  ،  ابتدا کتابخانه ای در پارک لاله  ( پارک فرح سابق  )  تاسیس می شود کتابخانه های بعدی نیز بر اساس الگوی کتابخانه های کودک و نوجوانان کشور فرانسه تاسیس می شود ، کانون با حضور روشنفکران دگر اندیشی چون  فیروز شیروانلو ، لیلی امیر ارجمند  آغاز به کار می کند  به مرور هنرمندانی چون فرشید مثقالی و عباس کیارستمی، نور الدین زرین کلک  به دعوت فیروز شیروانلو  به کانون می پیوندند  ، اولین پوستر های کانون پوستر های سیرک مسکو است این سیرک در سال ۴۸ به ابتکار شیروانلو با هدف جمع آوری منابع مالی برای تاسیس  بخشهای چون مرکز سینمایی و گرافیک  به اجرای برنامه می پردازد . پوستر های این رویداد را طراحانی چون عباس کیارستمی ، نیکزاد نجومی  طراحی می کنند .
به مرور با گسترش تولیدات کانون و نیاز برای طراحی پوستر ، جلد و تصویر سازی کتاب و ...   مرکز گرافیک کانون با حضور مصطفی اوجی ، محمد رضا عدنانی و به مدیریت فرشید مثقالی ۲  در سال ۱۳۵۰ تاسیس می شود . کانون در طول فعالیت خود از حضور طراحانی چون : علی اکبر صادقی ، هوشنگ محمدیان ، مرتضی ممیز ، سودابه آگاه ، نفیسه ریاحی ،  ابراهیم حقیقی ، محمد رضا دادگر ، پرویز محلاتی ، ابوالفضل همتی آهویی و  بسیاری از طراحان پوستر پر آوازه دیگر بهره می گیرد  .  با وقوع انقلاب اسلامی در حالی که صحبت هایی از انحلال  کانون در میان بود ، کمال خرازی با در خواست از شورای انقلاب ادامه فعالیتهای کانون را خواستار می شود . کانون از سال ۱۳۵۸ با اساسنامه تازه همچنان به کار خود ادامه می دهد ، تغیر پیاپی مدیران کانون و بخش گرافیک آن پس از انقلاب باعث می شود کانون نتواند به دوران اوج و شکوفایی خود باز گردد .

اثر: سودابه آگاه/ تصویر شماره ۲	اثر: فرشید مثقالی/ تصویر شماره

ادامه نوشته

پوستر آغاز نمایش است و دریچه ای به یک اجرا

پوستر تئاتر شروع نمایش است؛

گفتــــگو با آرش تنــهایی

آرش تنهایی  متولد ۱۳۶۰ در تهران است ، فارغ التحصیل دانشکده هنر های زیبا و از سال ۱۳۸۰ در حوزه طراحی پوستر و طراحی جلد کتاب فعالیت می کند ، او شرکت در بیش از سی نمایشگاه گرافیک و نقاشی   ،  همچنین  دبیری نمایشگاه بیست و پنج سال پوستر تئاتر را در کارنامه  کار خود دارد. کتاب پنجاه پوستر از ده طراح گرافیک کتابی است از آثار ده طراح گرافیک که  همراه  با مجید کاشانی آن را گرد آوری کرده اند ، گفتگوی حاضر به بهانه انتشار این کتاب  از نظر می گذرد .   

                                                                                                                                                               سعید باباوند

---

من فکر می کنم نمایشگاه  و کتاب پنجاه پوستر تئاتر یک قطعه از پازلی است که تو مدتهاست ساختن آن را با نوشتن مقالات و جستجوی تاریخ گرافیک  شروع کرده ای ؟
به نوعی می تواند قسمتی از آن پازل باشد چرا  که جستجو برای یافتن شاخه های مختلف گرافیک و ثبت تاریخی آن  همیشه برای من مهم بوده  و این نمایشگاه می تواند بخش کوچکی از این تلاش باشد  ، اما  این نمایشگاه  مستقیما چنین هدفی را دنبال نمی کرد ،  من و مجید کاشانی در نظر داشتیم با گرد آوری این  کتاب فاصله ای که میان کارگردان های تئاتر و طراحان پوستری که  پوستر تئاتر از دغدغه های اصلی شان بود را پر کنیم  و این  شاید با یک تیر دو نشان را زدن بود .

آیا فکر نمی کنی کارگردانهای تئاتر  طراحان این کتاب را می شناسند ، که به آنها سفارش داده اند ؟ ایا این یک دور باطل نبود ؟
 من این طور فکر نمی کنم به شخصه به عنوان طراحی که بیش از بیست پوستر تئاتر طراحی کرده بار ها شاهد بوده ام که کارگردانهای قصد سفارش پوستر به من داشته اند بسیاری از پوستر های من را ندیده بودند ، گرچه دوستان دیگر شهرت بیشتری دارند اما فکر نمی کنم  ، خانواده تئاتر شناخت زیادی ازتوانایی ها و بضاعت  خانواده طراحان گرافیک داشته باشد.  بارها از دوستان تئاتری ام شنیده ام که جز مرتضی ممیز، قباد شیوا،  ابراهیم حقیقی و حسین خسرو جردی طراحان دیگری را  نمی شناسند.

شاید اینطور نتیجه گیری کرد  که چون این پوستر ها در سطح شهر کمتر به نمایش در می آیند و کارکردی تزیینی پیدا کرده اند ، از این رو این شناخت کمتر وجود دارد ؟
 متاسفانه تا حدود زیادی این حرف درست است ، کلان شهری مثل تهران جای برای نصب پوستر ندارد  ، پوستر هایی که در سطح شهر دیده می شوند محدود شده  اند به پوستر هایی چون  کلاس های کنکور ، آموزشگاه ها و خدمات شهری که فکر می کم در مکانهای غیر قانونی و غیر مجاز نصب می شوند ، متاسفانه شهر ما جایی برای نصب قانونی یک پوستر فرهنگی چون تئاتر ، موسیقی و نمایشگاه نقاشی  ندارد ، به جر تعدادی از کتابفروشی ها ، کافه ها و فروشگاه هایی در حول حوش میدان انقلاب تا چهار راه ولی عصر (عج) که به خاطر علاقه و دغدغه های فرهنگی که دارند اجازه می دهند پوستر های از این دست  بر درب یا شیشه مغازه شان نصب شود جای دیگری برای نمایش ندارند ، این انتقاد بزرگی است که من به این شهر و مدیریت شهری آن دارم .
 اما اینکه چرا کارگردانها طراحان پوستر را نمی شناسند یا به آنها سفارش نمی دهند بحث دیگری است ، متاسفانه برخی از کارگردانهای تئاتر پوستر را جدی نمی گیرند ، پوستر برای آنها مقوله مهم و حائز اهمیتی نیست ، من بارها شاهد بوده ام که یک کارگردان با چه وسواس و دقتی بازیگر های نمایش خود را انتخاب می کند ،  اگر این دقت در مورد طراح پوستر صورت می گرفت وضعیت پوستر های تئاتر کمی به سامان تر بود .

با توجه به طراحی پوستر تئاتر و گرد آوری این مجموعه،  پوستر تئاتر  چه متدی و چه تفاوت هایی با دیگر پوستر ها دارد ؟
خوشبختانه هنوز پوستر هایی تئاتر را کارگردانها سفارش می دهند ، و چون پوستر های فیلم  این مساله به دست تهیه کنندگان نیفتاده است ، از این رو  فاجعه ای که بر سر پوستر های فیلم آمد بر سر پوستر های  تئاتر نخواهد آمد .  در پوستر تئاتر با یک سفارش دهنده آگاه روبرو هستیم که انتظار دارد پیام اثرش را به مخاطب منتقل کنیم ، ماهیت پوستر تئاتر روایت گری است ، کمتر پوستر تئاتری دیده ام که به اندازه یک پوستر موسیقی و یا پوستر نمایشگاه نقاشی انتزاعی باشد ، نمی خواهم نسخه کلی بپیچم ، برخی ممکن است پوستر تئاتر را پوستری لوکس تزئینی و بی تاثیر در جذب مخاطب ببینند ، اما من اینطور فکر نمی کنم ؛  پوستر تئاتر شروع نمایش است و دریچه ای برای راه یافتن به دنیای یک اجرا .

برگردیم بر سر بحث تاریخ گرافیک سال قبل یا دو سال قبل دبیری  نمایشگاه بیست و پنج سال پوستر تئاتر را بر عهده داشتی ، به خاطر دارم  آثار زیادی از پوستر های تئاتر را جمع آوری شد برسر آن نمایشگاه چه آمد ؟
  سال۱۳۸۶  با عنوان مدیر هنری به جشنواره تئاتر فجر رفتم ، ولی  پس از مدتی   ولی احساس کردم  با مسیر پر پیچ و خم و نا همواری مواجه ام  ،  که برداشتن این موانع از توان من خارج است،  در این حین  پیشنهاد برگزاری نمایشگاه بیست و پنج سال پوستر تئاتر با استقبال دکتر سرسنگی دبیر جشنواره روبرو شد ، در آن نمایشگاه  چیزی در حدود ۷۰۰ پوستر جمع آوری شد که بخش عمده آن  بی شک در معرض نابودی بود  ، و در این نمایشگاه برای اولین بار به نمایش در آمد  ؛  نمایشگاه برگزار شد ، اما نه جوایز برگزیدگان اهدا شد و نه حق الزحمه داوران و...  کتابی هم که قرار بود  منتشر شود هیچگاه  منتشر نشد . اکنون دو سال پس از آن ماجرا من همچنان  به گرد آوری آن پوستر ها ادامه می دهم  و ماحصل مجموعه ای شده است  از پوستر های تئاتر ایران در دوران های مختلف  ، ولی  به علت هجم کار،  رنگی بودن پوستر ها و  ... انتشار این مجموعه در توان هر ناشری نیست .

با توجه به مقالات و نوشته هایی که در زمینه تاریخ پوسترهای تئاتر منتشر کرده بودی، جای خالی چنین مقاله یا مقدمه ای دراین  کتاب  را چگونه توجیح می کنید؟
احساس من این بود که این کتاب حاصل کار گروهی ده طراح  ، از جمله من و مجید کاشانی بود که گرد آوری آین مجموعه را به عهده داشتیم
شاید این کتاب محل مناسبی برای ارائه پژوهش و مقاله های شخصی من نبود ، جای چنین کاری  را در یک کتاب پژوهشی با رویکرد تاریخی خالی می بینم
 
به عنوان یک طراح و در عین حال  پژوهشگر تاریخ گرافیک؛ مطالعه و بررسی تاریخ گرافیک چه تاثیری بر شما و آثار تان گذاشته است ؟  
از عنوان هایی که مطرح کردید ،میترسم یاد ممیز می افتم که عده ای به او می گفتند پدر گرافیک ایران ،عده ای هم می گفتند فرزند گرافیک ایران  و از این نام ها فرار می کردو کار خودش را می کرد  .  فقط من یک طراح گرافیک هستم  ، تعدادی هم مقاله و کار پژوهشی انجام داده ام ، متاسفانه من یک پژوهشگر حرفه ای نیستم ، اصلا هم قصد شکسته نفسی و تعارف ندارم  به نظرم ما هنوز پژوهشگر و منتقد حرفه ای در عرصه گرافیک نداریم ،  که از این طریق امرار معا ش کند ، ما افرادی هستیم که  علاقه مند  به پژوهش  ، متاسفانه مفهوم کلمه حرفه ای در جامعه ما به اشتباه ،  کسی شده که کار خود را به خوبی انجام می دهد ، اما  حرفه ای یعنی کسی که از طریق این حرفه امرار معاش کند ، تا زمانی که من نتوانم از طریق  حق التالیف  کتابها و مقالاتی که می نویسم  زندگی  کنم خودم را  یک آماتور و یک علاقه مند می دانم  . اما در جواب باید بگویم  دانایی به مسیر طی شده تاریخی در هر رشته ای از علم یا هنر برای هر کسی مفید است ، ما تاریخ را می خوانیم تا از تجربه های تلخ پرهیز کنیم و یا تجربه های شیرین آن را مزمزه کنیم ، متاسفانه چون تاریخ مکتوبی در حوزه گرافیک نداریم ، امکان این استفاده برای همه آفراد جمعه گرافیک ما وجود ندارد ، من راه حلها ،  چالشها یی که طراحان گرافیک با آن روبرو شده اند را شنیده ، دیده  وخوانده و بررسی کرده ام  ، بی شک چیزهای بسیاری از آنها آموخته ام  امیدوارم  روزی بتوانم  این لذت را با دیگر همکاران ام تقسیم کنم ، گرچه به صورت محدود این کار را در مصاحبه هایم با پیشگامان گرافیک ایران  و مقالات  و نوشته هایم انجام می دهم.

سه شنبه ۲۳ تير ۱۳۸۸
۱۳:۱۵:۳۲

یـــار در خانه

یـــار در خانه؛ گذری بر بود و نبود

تاریــــــخ گرافیـــــــک در ایران

این مطلب پیش از این در شماره سی و پنج جهت اطلاع منتشر شده است

---

آرش تنهایی 

می گوید گرافیک ما تاریخی ندارد
 می گویم ما حافظه تاریخی نداریم
می گوید گرافیک ما وارداتی است
می گویم  تخت جمشید هم وارداتی است 
می گوید ...
 خنده ام می گیرد به یاد حرفی از شاملو می افتم که می گفت شبیه این است که بگوییم مرلین مونرو بازیگر هالیوود  غلامی است سیه چرده .

 فکر می کنم و می گوییم تا کی باید ما توضیح واضحات بدهیم و بر چیز های واضح و مبرهن دلیل  اقامه کنیم ، اما انگار باید دلیل اقامه کرد.

کلید واژه ها { تاریخ گرافیک در ایران ، تاریخ پوستر ، طرح جلد کتاب ، صادق بریرانی ، علی اصغر محتاج ، محمد بهرامی ، پرویز ایزد پناه ، عباس کیارستمی ، قباد شیوا ، علی اکبر صادقی }

ادامه نوشته

گفتگو با مجید بلوچ

گفتگو با مجیـــد بلـــوچ

این مطلب پیش از این در جهت اطلاع منتشر شده است

---

آرش تنهایی 

مجید بلوچ متولد ۱۳۱۶ تهران .
کارشناس جامعه شناسی از دانشگاه تهران ، از نسل دوم طراحان گرافیک ایران است ،گرافیک را خود آموخته است  و  از سال ۱۳۳۸ تا به امروز  بی هیچ ادعایی به فعالیت حرفه ای در زمینه طراحی گرافیک اشتغال دارد  ، به گفته زنده یاد ممیز  زمانی که بسیاری از طراحان پیشه های دیگری را تجربه کرده اند  او همچنان کار گرافیک  انجام می داد ، نام او در کنار نام پر آوازه ترین آژانس های تبلیغاتی ایران چون ، یونیورسال ، کانون آگهی زیبا ، سازمان آوازه ، کاسپین و ... دیده می شود ، در سال ۱۳۴۳ برنده مدال نقره از جشنواره پوستر های تبلیغاتی در نیویورک و ... . متاسفانه  کم توجهی به گرافیک تبلیغاتی شامل آثار درخشان او نیز شده ، مجید بلوچ کمتر اهل نمایش دادن  خود و آثارش است  ، مسئول کمیته موزه انجمن صنفی طراحان گرافیک  امروز در  دهه هفتم زندگی اش  ، با نشاط تر از  هر جوانی ، در آرزوی اینکه  گرافیک ایران  روزی صاحب موزه شود  می کوشد .

---

چه شد که به هنر علاقه مند شدید آغاز این مسیر   از کجا شروع شد ؟
سال اول دبیرستان( سیکل دوم ) معلم هنر ما آقای شیبانی بود که از نقاشان به نام روزگار ماست . سال سوم آقای جلیل ضیاپور استادمان بود که برایمان شوق بر انگیز بودند . او همیشه می گفت تمام کتابها ی هنر راباید دور بریزید ، باید فکر کنید ، تصور کنید و بعد بکشید . روز اولی که سر کلاس آمد گفت کفشهایتان را در بیاورید و بگذارید روی میز . همه ی بچه ها یک لنگه از کفشهای کهنه و پاره شان را روی میز گذاشتند ، او گفت حالا بکشید. یک روز هم پای تخته رفت و دایره ای کشید و گفت فرض کنید این یک گلوله برف است و شما باید فیگور شخصی را بکشید که این گلوله برف سنگین رااز سربالایی بالا می برد. روزی هم آقای ضیاپور ما را به منزلش دعوت کرد . وقتی به منزل ایشان رفتیم جلوی درب منزلش زنگ شتری آویزان کرده بود که با ورود ما آن را به صدا در آورد و حس ورود پهلوانان به زورخانه را در ما بر انگیخت. او این چنین به ما احترام گذاشت و این گونه روی ما تأثیر گذاشت.

درآن سالها  در کمبود منابع و اطلاعات جالب است بدانم  چه کتاب هایی می خواندید؟
 چون کتاب زیادی در بازار نبود ما به خیابان منوچهری می رفتیم و پس از کلی ورق زدن همه ی کتابها ، کتابهای قدیمی روسی را که نسبتاً قیمت های مناسب تری هم داشتند را می خریدیم.

کار چه کسانی را می پسندیدید؟
کتابهای یک نقاش روسی به نام "ری پین"را می گرفتم و خیلی هم کارهایش را دوست داشتم .رنگ گذاری های زیبایی داشت.

ادامه نوشته

پنجاه پوستر تئاتر از ده طراح گرافیک ایران

پنجاه پوستر تئاتر از ده طراح گرافیک ایران

پوستر نمایشگاه/ اثر: هومن مرتضوی

نمایشگاهی از پوستر های تئاتر  در تالار مولوی برپا می شود.
در این نمایشگاه آثاری از فرزاد ادیبی، امیر اسمی، پیمان پورحسین، آرش تنهایی، مهدی فاتحی، علیرضا فانی، فرهاد فزونی، امیر علی قاسمی، مجید کاشانی و هومن مرتضوی به نمایش در خواهد آمد.
این آثار به بهانه ی انتشار کتاب "پنجاه پوستر تئاتر از ده طراح گرافیک ایران"  از روز  چهارشنبه ۹ اردیبهشت ماه ۸۸ به نمایش در می آیند و نمایشگاه به مدت ۱۲ روز دایر خواهد بود.نمایشگاه "۵۰ پوستر تئاتر از ۱۰ طراح" با مقدمه قباد شیوا و رضا کیانیان  به کوشش آرش تنهایی و مجید کاشانی و با حمایت جشنواره تئاتر دانشگاهی ، شرکت فانوس هنر ، کانون تبلیغاتی کلید رسانه ، نشر هونیا و مجله الکترونیکی رنگ  برگزار می شود .
"تالار مولوی" در میدان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر واقع شده است.

گفتگو با بهزاد حاتم

گفتگــــو با بهـــزاد حـــاتم

قرار است  در هر شماره مجله تندیس  گفتگو و مطلبی پیرامون طراحان گرافیک ایران داشته باشم .این گفتگو  همرا ه با آثاری از بهزاد حاتم در شماره صدو چهل و شش مجله تندیس منتشر شد

آرش تنهایی: کتاب تالار رودکی با  پنجاه پوستر  بیشتر شبیه یک گنج است تا کتاب،  کتابی نایاب  با کاغذ و چاپی مرغوب  که پوستر های تالار رودکی در فاصله سالهای ۱۳۴۶ تا۱۳۵۶ را که  توسط   اقایان صادق بریرانی  و بهزاد حاتم طراحی شده  نمایش می دهد  ، هنوز  پس از گذشت سالها  بیننده امروزی را به وجد می آورد ، و با نگاهی موشکافانه تر می توان آن پوستر ها را از اوج های پوستر های نمایش ( تئاتر ، اپرا، باله ) بر شمرد - اما دریغ و صد افسوس که نبود حافظه تاریخی ما شامل گرافیک نیز می شود ، و بسیاری از طراحان جوان ما با بخشهایی از  تاریخ گرافیک خود آشنایی ندارند – پوستر های تالار رودکی آغاز آشنایی با بهزاد حاتم شد  . پس از مدتها پزوهشگر و منتقدی کار بلد را یافتم که در مجله رودگی قلم می زد و باورش برایم سخت بود که این همان بهزاد حاتم باشد . بهزاد حاتم را پس از چند گفتگوی تلفنی در شب افتتاح گالری اش و نمایشگاه گوش ون گوگ دیدم ، نمایشگاه  موفقی که کمتر از اهمیتش در داخل به آن پرداخته شد ،  دلم می خواست با او در باره نقد هنری در ایران ، مجله رودکی و موضوعات بسیاری صحبت کنم  اما مجال اندک بود و گفتگو در باب پوستر های او گذشت  .
 
شروع كار هنري بهزاد حاتم از كجا بود؟
از بچگي مي‌دانستم كه هنرمند خواهم شد. در دوران نوجواني نقاشي مي‌كردم و حالا كه به ياد مياورم مي‌بينم چه پيشرو بودم. مثلا در ۱۶ سالگي room installation درست مي‌كردم. به تدريج متوجه هنر گرافيك شدم و در همان زمان مجله‌هاي گرافيك خارجي به دستم رسيد و در واقع با آن‌ها به خودم گرافيك را آموختم. بعد از آن بود كه به دانشكده هنرهاي زيبا رفتم ولي هرگز آنجا چيزي ياد نگرفتم. هم مكتب گريز بودم و هم با اولين پروژه‌اي كه كار كردم توي ذوقم خورد و حس كردم آن‌جا جاي نوآوري نيست. در همان روزها مجله رودكي راه افتاد كه من از اول با آن بودم. براي صفحه بندي مجله به دفتر مميز ـ كه با او و مثقالي از پيش آشنا بودم ـ مي‌رفتيم و آنجا اجراي كار گرافيك را مي‌ديدم.

اولين بار كي وسوسه شديد تا طراحي گرافيك را انجام دهيد؟
در واقع پيش از راه افتادن مجله رودكي شنيدم كه تالار رودكي براي معرفي چند برنامه يك بروشور لازم دارد. رئيس با فرهنگ روابط عمومي پذيرفت كه مرا بيازمايد. من براي اطلاع رساني برنامه‌هاي سه گروه هنري – موريس بژار، آلوين نيكلايس و اركستر پاريس- كه در بهار ۱۳۵۰ در تالار رودكي اجرا شد، بروشوري طراحي كردم كه نخستين كاري بود كه از من چاپ شد.

اپرای ریگولتو/ سال: ۱۳۵۴	رسیتال ویلون/ سال:۱۳۵۵

 

ادامه نوشته

گل و گلوله

گـــــــــل و گلــــــــوله؛

نگاهی به پوستر های انقلاب در ایران

این مطلب پش از این در نشریه جهت اطلاع و مجله رنگ انتشار یافته است

---

آرش تنهایی
[e-mail]

بهزاد شیشه گران

پوستر های انقلاب بخشی مهم ، از تاریخ گرافیک ایران محسوب می شوند ؛ اما بنا به دلایلی چون نبود پژوهش و واکاوی جدی در این عرصه ، و یا نگاه سیاسی سالهای نخست انقلاب ، همچون دیگر زمینه های گرافیک هنوز کمتر به آن پرداخته شده است ، و متاسفانه طراحان نسل امروز کشور آشنایی کمی با آن آثار دارند؛ و این نمونه ای است از انقطاع و گسستی که در طول دوران تاریخی در فرهنگ و هنر این سرزمین به کرات شاهد آن بوده ایم ، و حاصل اختراع مجدد چرخ است که بار ها و بارها صورت می گیرد .
همزمان با جریان روشنگر های اواخر دوران قاجار و گسترش ارتباط با جهان خارج و شروع انتشار روزنامه های خواهان تجدد ، بارقه های تصاویر اجتماعی – سیاسی نخست به شکل کاریکاتور نمود پیدا می کند (۱)، تا سالها بعد از آن نیز کاریکاتور تنها شکل موجود گرافیک سیاسی در ایران است ، و گرافیک سیاسی به شکل پوستر به وجود نمی آید ، شاید یکی از علل را بتوان در نبود تحمل مخالفان در حاکمیت بر شمرد ، هرچند بررسی علل و آسیب شناسی عدم رشد این مقوله در این اندک نمی گنجد .

پوستر نمایشگاه حسینیه ارشاد/ طراح: ناشناس	طراح ناشناس
اکبر اهری پور	امیر اثباتی

ادامه نوشته

ما برای آنکه ایران گوهری تابان شود

روزی برای طراحی گرافیک

عکس از سایت : www.graphiciran.com

این مطلب در روزنامه کارگزاران شنبه 7 اردیبهشت 1387 منتشر شد

ما برای آنکه ایران گوهری تابان شود

این عکس را دوست دارم شاید یکی از خاطره انگیز ترین عکسهای تاریخ گرافیک ایران باشد آدمهایی با سلیقه های مختلف، با طراحی های مختلف، که شاید تصورش هم سخت باشد ، که همه با هم در یک کادر قرار یگیرند . اما خانواده ی گرافیک ایران چنین خصوصیتی را دارد در کنار همه تفاوت و نگاه های گوناگون در یک اصل مشترکند . تک تک افراد این خانواده همه برای رشد و بالندگی گرافیک ایران به اندازه وسع خود سعی می کنند و یا در دل چنین آرزویی دارند .

                                                                                                        آرش تنهایی

ادامه نوشته